Strona główna     O projekcie     Mapa obszaru     Kontakt  
 
 
  Szlaki turystyczne
Szlaki piesze
Szlaki rowerowe
Szlaki kajakowe
Inne szlaki
  Leksykon nazw geograficznych
Ciekawe miejsca
Miejscowości
  Z kart historii
ciekawe biografie
  Informacje praktyczne
Noclegi
Agroturystyka
Komunikacja

Zapraszamy do uprawiania turystyki na obszarze LGD Dolina Noteci

LGD Dolina Noteci znajduje się w Północnej Wielkopolsce obejmując gminy Chodzież, Ujście, Budzyń, Margonin i Szamocin–  (miasto Chodzież leży 70 km od Poznania i 25 km od Piły).

Centrum obszaru jest miasto Chodzież a dookoła niego skupiają się atrakcje turystyczne. Wokół miasta mamy do wyboru z mozaiki krajobrazów ,które ukształtowała  natura : Pradolina Noteci z rozległymi łąkami , jeziora polodowcowe, wzgórza morenowe, lasy i stawy. Okolice te od XIX wieku dla podkreślenia ich j walorów krajobrazowych nazywa się „Szwajcarią Chodzieską”

Wyróżniają   obszar uwarunkowania geograficzne i przyrodnicze:

  1. Położenie w dolinie Noteci i na jej południowych obrzeżach.
  2. Rozgałęziona siec wód powierzchniowych z Notecią i jej dorzeczami oraz licznymi jeziorami.
  3. Zróżnicowane i atrakcyjne krajobrazy.

 Dolina Noteci jest jednym z największych obszarów torfowo-bagiennych w Europie, korytarzem ekologicznym, szlakiem wędrówek ptaków, miejscem występowania unikalnej, chronionej flory i miejscem życia 240 gatunków ptaków błotno-wodnych (m.in. kulik wielki, derkacz, żuraw, czapla siwa, bocian czarny i biały, bąk, remiz, rybitwy, perkoz, gęsi i kaczki), chronionych gadów i płazów (żaby, ropuchy, kumaki, jaszczurki, padalce i zaskrońce), ssaków (daniele, łosie, wydry, bobry). Te względy zdecydowały o tym, że została ona zakwalifikowana do europejskiej sieci Natura 2000, pod nazwą „Dolina Noteci”i „Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego”. Tereny objęte siecią Natura 2000 obejmują w obszarze objętym LSR około 140 km2 tj. 18% powierzchni.

 Dolina Noteci to nie tylko unikalne tereny przyrodnicze, to także wzorowa symbioza natury, zabytków kultury i szeroko rozumianej antropogenicznej działalności prowadzonej tu przez wieki, nie zmieniającej zasadniczo charakteru doliny, ale owocującej wspaniałymi krajobrazami. Najważniejszą rolę w procesie przekształceń krajobrazu miało oczywiście rolnictwo, potem osadnictwo. Dziś doszła urbanizacja, zwłaszcza w strefach podmiejskich i uprzemysłowienie. Przemysł oparty głównie o miejscowe zasoby (drewno, minerały) nie jest uciążliwy dla środowiska, a wręcz przeciwnie – pospołu z zabytkami kultury – wzbogaca krajobraz. Dlatego też dolina Noteci, rozporządzeniem Wojewody Pilskiego, potwierdzonym później przez Wojewodę Wielkopolskiego zaliczona została w skład sieci obszarów chronionego krajobrazu, jako „OChK-Dolina Noteci”. Obszar ten obejmuje 68.840 ha, z tego 1/3 położona jest w obszarze objętym LSR, zajmując w nim około 28% powierzchni.

Zalety doliny Noteci skłoniły władze województwa wielkopolskiego, kujawsko-pomorskiego i lubuskiego do ubiegania się o to, aby wpisać tę dolinę do Krajobrazowego Rejestru Zabytków, a następnie na listę dziedzictwa światowego UNESCO.

 Pozostałe obszary są  zdominowane przez krajobraz rolniczy, miejscami rolniczo – leśny (szczególnie w gminie wiejskiej Chodzież), bądź rolniczo – przemysłowy (miejscowości Budzyń i Ujście oraz gmina wiejska Chodzież). Krajobraz urozmaicają morenowe wzniesienia, z których największym jest Gontyniec 191,5m n.p.m.
Krajobrazy rolnicze i mieszane, urozmaicają dodatkowo liczne wzniesienia moren czołowych, a także pomniki przyrody i głazy narzutowe.

• Z pomników przyrody na szczególną uwagę zasługuje Aleja Lipowa w Margoninie, założona w 1765 roku, mająca długość ok. 2 km, licząca 299 lip o obwodzie do 6,2 m. Jest to zabytek unikalny na skalę europejską. Inne pomniki przyrody to modrzewie, buki o obwodzie 7 m, dąb (6,5 m) w Nietuszkowie oraz rezerwat w Wiktorowie.

• Na uwagę zasługują też liczne parki przy- i  po - dworskie. Są one pamiątkami narodowymi; łącząc w sobie walory przyrody, historii i sztuki ogrodniczej bądź architektonicznej. Najbardziej znane parki znajdują się w: Pietronkach, Próchnowie, Strzelcach, Kruszewie, Mirosławiu, Jabłonowie, Oleśnicy, Nietuszkowie, Ratajach, a także w innych miejscowościach obszaru.

• W Ofelii, 3 km na południe od Margonina, znajduje się głaz narzutowy „Kamienna Karczma”, o obwodzie 13 m i wysokości 2,5 m. Z głazem tym wiąże się legenda, dotycząca św. Wojciecha i kościoła w Margoninie. Drugi „Zaklęta Karoca” mieści się w Atanazynie koło Szamocina. Głazy te i otaczające je legendy opisano dalej. Lesistość obszarów wynosząca ponad 34% jest większa od przeciętnej w województwie i w kraju, gdzie odpowiednie wielkości to 26% i 29%. Największą lesistością charakteryzuje się gmina Chodzież, najmniejsza gmina Szamocin. Fitocenozy leśne występują głównie poza doliną Noteci. Przewagę mają w nich drzewa liściaste (na wzgórzach moreny czołowej) bądź sosnowe (na sandrach).

• Pod wodami znajduje się 1,9% powierzchni ogólnej obszaru ( w Polsce 1,2%). Najwięcej wód znajduje się w gminach Margonin i Chodzież. Warunki wodne obszaru mają szczególne znaczenie dla jego charakteru przyrodniczego. Rozmieszczenie wód decyduje o występowaniu zbiorowisk roślinnych, produktywności siedlisk i atrakcyjności krajobrazu.
Największe i najatrakcyjniejsze krajoznawczo jeziora to: Karczewnik i Jezioro Miejskie w Chodzieży, jezioro Strzeleckie, Margonińskie, Próchnowskie, Zbyszewickie, Laskowskie.

• Najważniejszą rzeką obszaru jest Noteć. Ma ona w jego granicach małe spadki (0,1 – 0,4%) stąd nazywana jest Notecią Leniwą. Dorzecze Noteci obejmuje takie rzeki, jak Gwda, Bolemka, Borka, Margoninka, Lipina, Flinta, Dymnica, Struga, Sokołowska.

Klimat



Pod względem klimatycznym, teren należy do tzw. Dzielnicy nadnoteckiej. Dzielnica ta stanowi obszar przejściowy między chłodną i deszczową dzielnicą pomorską, a bardziej suchą i cieplejszą dzielnicą środkową. Ścierają się tutaj elementy klimatu atlantyckiego kontynentalnego. Stosunkowo często wieją silne wiatry, głównie z kierunku zachodniego. Takie właśnie warunki mikroklimatyczne pozwalają na uprawianie lotniarstwa, a należy dodać, że istnieją tu dogodne warunki startowe oraz tradycja tego sportu (Międzynarodowe Mistrzostwa Polski – 1987 r. - Szamocin). Charakterystyczne są mgły i obfite rosy, występują późnym latem i jesienią. Długość okresu wegetacyjnego wynosi 200 – 215 dni. Pokrywa śnieżna utrzymuje się w ciągu 35 – 50 dni rocznie, dni z przymrozkami jest ok. 10, a mroźnych 30 – 35 rocznie. Średnia temperatura najcieplejszego miesiąca lipca ok. +20oC, najzimniejszego stycznia ok. -1,5oC. Opady wahają się w granicach 500 – 600 mm rocznie. Rozkład opadów jest niekorzystny dla rolnictwa, gdyż większość z nich przypada na miesiące letnie, a za mało na wiosenne. Najwięcej opadów na lipiec ok. 70 mm, najmniej luty ok. 35 mm.

Z przeszłości



Ślady osadnictwa sięgają późnego neolitu (4 tys. lat p.n.e.). Było ono wynikiem warunków naturalnych. Liczne jeziora i bagna sprzyjały rybołówstwu i chroniły przed wrogami. Gleby dostarczały budulca do wyrobu naczyń, a lasy drewna i zwierzyny. Najstarszymi widocznymi śladami osadnictwa są grodziska: Margonin 1 (Stare Sułanowo) i Margonin 2 z fosą i wałami otwartymi na jezioro Margonińskie. Do tego typu zabytków należy też grodzisko w Ujściu.
 Z młodszego dziedzictwa przeszłości, o charakterze antropogenicznym na uwagę zasługują układy urbanistyczne/ruralistyczne niektórych miejscowości.
Należą do nich np.:
– prostokątny plac w Ujściu, będący jednocześnie skrzyżowaniem ważnych w przeszłości i obecnie dróg,
– szerokouliczny Szamocin, przygotowany w czasie lokacji miasta i krótko po niej, na wielki ośrodek miejski. Nadzieje na to zawiodły, a ulice zostały i są dziś obsadzone wieloma rzędami lip, kasztanowców, klonów i dębów,
– wydłużony rynek w Budzyniu z ciekawą zabudową mieszkalną i sakralną, przypominającą swoją dawną przeszłość miejską (dziś wiejska),
– ulicówka wiejska w Lipiej Górze, z budynkami o konstrukcji szachulcowej z końca XVIII w. oraz podobne w charakterze pobliskie wsie Nowy Dwór, Nowe Próchnowo i Heliodorowo,
– zabudowana domami szczytowymi tkaczy z XVIII w. ulica Wojska Polskiego i Kościuszki w Chodzieży, miasta nie wchodzącego w skład obszaru objętego LSR ze względu na wielkość, ale mającego kluczową rolę w turystyce krajoznawczej tego obszaru, jako siedziby powiatu obejmującego zasięgiem 4 gminy na 5 wchodzących w skład obszaru (Ujście leży w powiecie pilskim)i gminy wiejskiej Chodzież.

 Spośród wielu innych, niektóre miejscowości, pałace, dwory i parki zasługują na wyróżnienie, bądź to z powodu ich walorów krajobrazowych, bądź atrakcyjności turystyczno-krajoznawczej.
 Są to:


1. Margonin, z letniskowym ośrodkiem nad jeziorem, zabytkowym kościołem św. Wojciecha, ładnym ryneczkiem, pięknym eklektycznym pałacem w Margonińskiej Wsi i mieszczącą się w nim Izbą Pamięci autora hymnu polskiego – Józefa Wybickiego, związanego z tym miastem przez małżeństwo z krewną Skórzewskich, właścicieli Margonina. Tu też znajduje się zabytkowa Aleja Lipowa z 1765 roku i skrzyżowana z nią druga, nieco młodsza, a w pobliżu głaz narzutowy „Kamienna Karczma”.


2. Ujście położone u ujścia rzeki Gwdy i Noteci, z portem rzecznym, z zabytkowym Starym Rynkiem, zabytkowym kościołem i Kalwarią Ujską, Winna Górą i tarasem widokowym na okolicę.


3. Budzyń – dawne miasto królewskie, ze wspomnianymi wcześniej walorami urbanistycznymi, dobrym zapleczem noclegowym i gastronomicznym i prężną wytwórczością przemysłową.


4. Szamocin – jedno z najmłodszych miast (lokacja w XVIII w.) z walorami urbanistycznymi i zawiedzionymi nadziejami na wielki rozwój, o czym napisano wcześniej, a także bogatymi tradycjami tkackimi (produkcja chust wełnianych na rynek polski i amerykański). Tu też zastosowano do młynarstwa i tartacznictwa pierwsze maszyny parowe w Wielkopolsce (i jedne z pierwszych w Polsce). Z miasta rozpościera się widok na szeroką, płaską (6km) Dolinę Noteci i wysokie wzgórza po drugiej, północnej stronie rzeki. W pobliżu miasta znajduje się grupa niewielkich jezior „Cygańskie Doły”,  a w niewielkim Atanazynie leży głaz z czerwonego granitu „Zaklęta Karczma”.


5. Oleśnica k. Chodzieży, wymieniona w 1383 roku w kronice Janka z Czarnkowa, z pałacem i dworem (dawniejsza oficyna) oraz parkiem z okazami starych lip, kasztanowców, modrzewi, platanów i buków. Obok, w sąsiedniej Trojance, dziś rybakówce, wytapiano w XVI w. żelazo z rud darniowych, a nieco dalej w Papierni, wytwarzano papier (XVIII w.). Dziś mieści się tu leśnictwo sąsiadujące z dorodnymi lasami, pomnikami przyrody, jeziorami i stawami.


6. Próchnowo, jedna z najstarszych miejscowości obszaru LGD, sięgająca początkiem 1272 roku, z pałacem Skórzewskim i parkiem dworskim oraz jesionem „Bliźniak” (6 m obwodu), płaczącymi bukami, aleją kasztanowców, a także zabudowami folwarcznymi z kamienia stylizowanych , neogotyckich formach.


7. Rataje, dawniejsza wieś służebna grodu chodzieskiego. Wymieniona w annałach już w 1403 r. Dziś miejsce dostępu do plaż chodzieskiego jeziora miejskiego.


8. Strzelce – wieś znana z 1388 r., z renesansowym pałacem z 1844 r., z przyległą wierzą połączoną z pałacem galerią. W pobliżu rezerwat „Wiktorowo” o bogatej roślinności, w tym brzozy niskiej.


9. Kruszewo, wzmiankowane w 1311 r., była własność szlachecka, z eklektycznym kościołem i pałacem z 1880 r., z elementami neorenesansowymi i 5-cio hektarowym parkiem o starym i różnorodnym drzewostanie.


10. Jabłonowo z neoklasycystycznym pałacem i parkiem o bogatym drzewostanie (m.in. modrzewie, wierzby, świerki srebrzyste, lipy, platan). Z parku do lasu prowadzi gęsta aleja bukowa (627 buków) czyniąc wrażenie wysokiego tunelu. Obok parku eklektyczne zabudowania folwarczne.


11. Nietuszkowo z XIX-wiecznym zespołem pałacowo – parkowym.

 Historyczne wzmianki o omawianych terenach pochodzą z XI-wiecznej kroniki Galla Anonima. Wymienił on Ujście, mające związek z przeprawami przez Noteć Bolesława Krzywoustego, prowadzącego wojny z pogańskimi Pomorzanami, którzy niepokoili najazdami Polskę (Wielkopolskę). Piśmienne wzmianki i Budzyniu, Chodzieży, Margoninie i Szamocinie są późniejsze (pochodzą z XIV i XV wieku). Z tych czasów wzięły się też lokalne legendy. Jedna z nich związana z głazem „Kamienna Karczma”. Głaz ten postawili zbójcy na drodze orszaku św. Wojciecha podróżującego z Margonina do Gniezna. Rycerz Ofelia, wziął ten wielotonowy głaz i cisnął go tam, gdzie znajduje się obecnie. Inna mówi, że stała tam karczma, która za występne zachowanie gości została zamieniona w kamień. W Atanazynie leży głaz „Zaklęta Karoca” albo „Diabelski Wóz” z czerwonego granitu. Według podania, to wóz czarnoksiężnika Twardowskiego, który za bluźnierstwo został zamieniony wraz z czarnoksiężnikiem w kamień. Inna z legend mówi, że jest to karoca jednej z właścicielek miejscowych dóbr, która za zły stosunek do poddanych została ukarana piorunem i razem z karocą skamieniała.

 W kolejnych wiekach następował powolny, ale systematyczny rozwój terytorium , nieco wyższy w czasie osadnictwa olederskiego i zaboru pruskiego. Przyniósł on niewolę ludziom, ale zaowocował inwestycjami: hutą szkła w Ujściu, zakładami ceramiki w Chodzieży, budową linii kolejowej Piła – Czarnków (przez Ujście), regulacją biegu Noteci, melioracją łąk nadnoteckich, budową portu rzecznego i śluzy w Nowym (dziś zabytek techniki). Ziemie te wróciły do Polski w 1920 r., z wyjątkiem północnej części gminy Ujście.

 Podczas zaborów, choć nie było Polski, kwitła polskość. Prężnie rozwijały się na wsiach Kółka Rolnicze (KR). Pierwsze powstało w pobliskim Czeszewie w 1867 roku, założone przez miejscowego Właściciela Karola Libelta, filozofa, działacza społeczno – politycznego i publicystę. Jego idee, wsparte osobowością zaowocowały powstaniem Kółek Rolniczych w obszarze wdrażania LSR. Niektóre z nich szybko dorobiły się sztandarów (KR w Jaktorowie, Margoninie, Szamocinie). W 1913 r. w Żoniu, gmina Margonin, zorganizowano Koło Włościanek. Organizacje Kółkowe i Włościańskie zrzeszały ziemian i chłopów i były szkołą solidaryzmu społecznego, wychowania patriotycznego, obywatelskiego i religijnego. Stawiały na współdziałanie ponad różnice klasowe i kulturowe, na oświatę, kulturę i postęp techniczny. Wartości te przetrwały na obszarze wsparcia LGD do dziś. Koła Gospodyń Wiejskich (KGW), wzorujące się na swych prekursorach – Kołach Włościanek – kultywują tradycję i obrzędy, tańczą, śpiewają, wyszywają, plotą wieńce dożynkowe, gotują i krzewią te elementy kultury ludowej, które bez ich działalności dawno by wymarły.

WARTO POZNAĆ LGD DOLINA NOTECI- ZAPRASZAMY !


Wyświetl większą mapę


Zapraszamy do uprawiania turystyki na obszarze LGD Dolina Noteci

więcej » 
 
 
agroturystyka[6]; cmentarz [11]; kościół[2]; ludzie[2]; miejscowość[20]; park[2]; pałac[2]; społecznicy[7]; szlak turystyczny [17]; twórcy[2];
wszystkie tagi >>

Dostępne pliki gpx:
plik GPX R 6 Dziewoklucz | R8 Jaktorowo plik gpx | R3 mielimąka plik gpx | R5 Karolinka plik gpx | R7 drążki plik gpx | R2a darz bór plik gpx | R1a gontyniec plik gpx | szlak noteci gpx |
(Pliki *.gpx pobrano: 190815 razy)


I’m on EveryTrail: Map Your Trips, Find local hikes
dolinanoteci
0 trips
see my profile
 

Zajrzyj na nasz profil:
Kanał prezentuje filmy z obszaru LGD Dolina Noteci >>
 

on line: 2 odwiedzin: 1861342
 
   



  Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich : Europa inwestująca w obszary wiejskie
Strona współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach osi 4 LEADER Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
 
 
       


 

stat4u